همه چیز درمورد استهلاکات

در سلسله مباحث پیش از مجموعه دانستنی‌های مالیاتی، هزینه‌های قابل قبول و شرایط پذیرش آن از سوی سازمان امور مالیاتی کشور مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت در این بخش کوشش خواهد شد استهلاکات و طرز محاسبه آن به اختصار مورد امعان نظر قرار گیرد.

استهلاکات (DEPRECIATION)

استهلاک دارای معانی بسیاری است که در ذیل به چند مورد از آن اشاره می‌شود.

– کاهش ارزش یک دارائی، این کاهش عبارتست از اختلاف ارزش یک دارائی در دو زمان مختلف به هر دلیلی که کاهش صورت گرفته باشد.
– توزیع هزینه یا ارزش اولیه یک دارائی منهای ارزش اسقاطی (اگر قابل پیش بینی و تخمین باشد) در طول عمر مفید دارائی
– سرشکن کردن و تخصیص دادن بهای تمام شده دارائی ثابت را به طریقی معقول و منظم به دوره‌های استفاده از آن را استهلاک گویند.
بهای تمام شده معمولاً در طول مدت استفاده از دارائی، ثابت می‌ماند، بطوریکه در پایان عمر مفید دارائی، مجموع اقلام استهلاک دوره‌های استفاده از آن برابر می‌شود با بهای اولیه منهای ارزشی که برای دارائی اسقاط در نظر گرفته شده است. (SALVAGE VALUE) با توجه به نکات فوق حسابداری استهلاک به روشی گفته می‌شود که براساس آن بهای تمام شده دارائی ثابت منهای ارزش اسقاط آن، بر مدتی که عمر مفید آن برآورد می‌شود به طریقی معقول و منطقی سرشکن بشود. بنابراین هدف استهلاک، سرشکن کردن بهای تمام شده است و نه تعیین ارزش دارائی.

گفتنی است به تدریج که از عمر مفید اقتصادی دارائی کاسته می‌گردد، استهلاک آن بطور منظم بصورت هزینه به عملیات واحد اقتصادی تخصیص می‌یابد. معمولاً استهلاک از دو طریق بر صورت سود زیان اثر می‌گذارد که تأثیر آن را می‌توان بقرار ذیل خلاصه نمود.

۱) مستقیماً به بدهکار حساب هزینه منظور و سبب افزایش آن می‌شود. (مانند هزینه استهلاک خودروهائی که مورد استفاده دایره فروش کالا قرار می‌گیرد) و طبعاً به شکل هزینه فروش انعکاس پیدا می‌کند.

۲) استهلاک دیگر مربوط به استهلاک ماشین آلات کارخانه است که بصورت قسمتی از بهای تمام شده کالا ثبت و پس از فروش کالا به بدهکار حساب بهای تمام شده کالای فروش رفته انتقال می‌یابد. (مانند استهلاک ماشین آلات تولیدی)

انواع استهلاک

در حسابداری استهلاک را به دو نوع کلی می‌توان تقسیم نمود.

۱) استهلاک به معنای اعم

حکایت از تخصیص بهای تمام شده دارائیها به دوره‌های مختلف استفاده از آن‌ها می‌کند. به این ترتیب، هزینه استهلاک در مقابل درآمد هر دوره به حساب منظور می‌گردد. استهلاک در این معنا به دو گروه قابل تقسیم هستند که عبارتند از:

الف) استهلاک دارائیهای مشهود

این نوع دارائیها وجود خارجی دارند مانند اموال، ماشین آلات و تجهیزات

ب) استهلاک دارائیهای نامشهود

این نوع دارائیها موجودیت مادی ندارند مانند سرقفلی، فرانشیز یا حق امتیاز و حق اختراع و …

۲) استهلاک به معنای کاهش منابع طبیعی

مانند انواع معادن که در نتیجه استخراج از مقدار ذخیره آنها کاسته می‌شود و وجه افتراق آن با نوع قبلی در این است که گذشت زمان و کار برد اموال، ماشین آلات و تجهیزات از ارزش آن‌ها می‌کاهد در حالی که استهلاک منابع طبیعی با کاهش مقدار (و نه لزوماً کاهش کیفیت) آن‌ها همراه است.

برآورد استهلاک

اهمیت استهلاک بر حسب نوع مؤسسه و کمییت دارائی‌های آن ت